Tezhip Nedir? Tezhip Sanatı Nasıl Yapılır, Nerelerde Kullanılır?

Günümüzde fazla var olmasa da tezhip, geçmişinden Türk toplumuna miras kalan bir sanattır. Osmanlı zamanında ve özellikle Kanuni zamanında en güzel eserleri üretilen tezhip sanatı, Osmanlı kültürünün yanında İslam’la da son derece alakalı. Kuran-ı Kerim süslemelerinde kullanılan ve dönemin kıyafetlerine işlenen tezhip örnekleri, sanatla ilgilenen ilgilenmeyen herkesin beğenisini kazanacak türden eserlerdir.

Peki tezhip sanatı nedir, nasıl yapılır, geçmişten günümüze nerelerde kullanılır?

Tezhip Nedir?

Dilimize Farsçadan geçen tezhip kelimesi altın ve boya ile yapılan süsleme anlamına gelir. Bu sanatı icra eden erkeklere müzehhip, kadınlara müzehhibe denir.

Tarihi Türklerin İslam’la tanışmasından öncesine dayanan tezhip sanatı, Türk kültürünün bir ögesidir. Osmanlı döneminde ferman, Kur’an ayetleri gibi değerli evrak ve levhaların değerini ifade etmek amacıyla icra edilmeye başlanmış ve kendini geliştirmiş, Kanuni döneminde ise devletin tezhibe verdiği önem ve destekle zirveye ulaşmıştır. Kanuni döneminde hanedanın giydiği kıyafetlerde dahi kullanılmaya başlamıştır.

Altına renk verilerek çeşitli renklerde uygulanabilir. Kanuni döneminin favori rengi lacivertti.

Tezhip Sanatı Nasıl Yapılır?

Tezhipte temel olarak altın veya boya kullanılır. Altın hammade dövülerek çok ince bir tabaka haline getirilir ve jelatin malzeme ile karıştırılır. Böylece kıvam alması sağlanır. Boya kullanılacaksa genelde toprak boyalar tercih edilir. Ancak günümüzde daha çok sentetik boyalar kullanılmakta.

Tezhip sabır ve emek isteyen, oldukça zahmetli bir iştir. Tezhip sanatçısı malzemesini elde ettikten sonra şu işlemleri uygular:

  • Önce ortaya çıkarmak istediği motifi bir kağıda çizer, kağıdı sert bir çinko altlık üzerine koyar.
  • Sonrasında motif desenini oluşturmak için kağıda çizdiği motifi iğne ile nokta nokta deler.
  • Bu delikleri yapışkan siyah toz maddeyle doldurur ve delikli kağıdı kaldırır, böylece motif kağıdın altındaki tabakada ortaya çıkmış olur.
  • Motifi iyice belirgin hale getirir ve altın ya da boya ile doldurarak sanatını tamamlar.

Tezhip Nerelerde Kullanılır?

Osmanlı döneminde ferman, tuğra ve el yazması kitaplarda kullanılan tezhip sanatı günümüzde de pek çok alana uyarlanıyor.

Günümüzde eşarp, kıravat gibi giyim ürünlerinde, kumaş deseni üretiminde tezhip sanatına ait motifler kullanılmakta. Mimarî alanda süsleme, merdiven, duvar ve tavanlarda, ayrıca mobilyalarda yine bu sanata ait motifleri sık sık görürüz. Hem geçmişte hem günümüzde tezhip ok sadaklarında, tabanca kılıflarında kullanılagelmiştir.

Bunların dışında kitap ciltlerinde, Kur’an sayfalarında tezhip hala sıklıkla kullanılır.

Simurg Sanatevi’nin usta sanatçılarının eşsiz hat ve tezhip eserlerine ulaşmak için tıklayın.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: